Sáng 30/9, tại TP. Hồ Chí Minh, IDG phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh, Trường Đại học Kinh tế – Luật, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và Hội Truyền thông số Việt Nam tổ chức Diễn đàn Ngân hàng Bán lẻ Việt Nam 2026, với chủ đề “Ngân hàng tương lai cùng AI: Tái định hình dịch vụ và hệ sinh thái tài chính”.
Tại Diễn đàn, ông Đào Minh Tú – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam nhận định ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn chuyển từ số hóa vận hành sang xây dựng nền tảng dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Thống kê trong 8 tháng đầu năm 2026 cho thấy thanh toán không dùng tiền mặt đạt hơn 21 tỷ giao dịch với tổng giá trị hơn 260.6 triệu tỷ đồng, tăng trưởng cả về số lượng lẫn giá trị ở các kênh ngân hàng điện tử, ngân hàng di động và phương thức quét mã QR, đồng thời nhiều ngân hàng thương mại ghi nhận tới 95% tổng số giao dịch được xử lý trên kênh số.
Hiện nay, trí tuệ nhân tạo đã tham gia trực tiếp vào các quy trình chấm điểm tín dụng, thẩm định khoản vay, phòng chống rửa tiền và định danh điện tử. Dù vậy, ông Đào Minh Tú cũng lưu ý nguy cơ kẻ xấu lợi dụng công nghệ để tạo ra các hình thức giả mạo tinh vi cùng rủi ro lan truyền trên diện rộng khi hệ thống liên kết sâu. Để ứng phó, ông đề xuất các tổ chức tín dụng phải lấy dữ liệu làm nền tảng chiến lược, thực hiện quản trị thuật toán có trách nhiệm với sự can thiệp của con người, nâng cao năng lực ứng phó sớm và kiến nghị cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện hành lang thể chế.
Từ góc độ cơ quan quản lý địa bàn, ông Nguyễn Đức Lệnh – Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 2 nhấn mạnh thành quả bứt phá của thanh toán không dùng tiền mặt suốt nhiều năm qua là bài học thực tiễn giá trị để tạo bước đột phá tiếp theo trong phát triển tín dụng bán lẻ, đặc biệt là nhóm khách hàng cá nhân cùng doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khi các cơ sở dữ liệu quốc gia về thuế, hóa đơn điện tử được kết nối đồng bộ song hành với sự minh bạch tài chính của doanh nghiệp, các tổ chức tín dụng sẽ có đủ cơ sở để chuyển dịch mạnh mẽ sang phương thức cho vay theo dòng tiền và cấp tín dụng điện tử. Nhờ sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo trong việc phân tích thông tin và chấm điểm rủi ro tự động, các ngân hàng có thể rút ngắn quy trình thẩm định và giải ngân ngay trong ngày, từ đó nâng cao hiệu quả luân chuyển vốn cho nền kinh tế.
Tham luận về xu hướng chung, ông Lê Thanh Tâm – Tổng Giám đốc IDG Việt Nam chia sẻ việc thị trường tài chính Việt Nam bước vào nhóm các nền kinh tế mới nổi đang tạo điều kiện tiếp cận các nguồn vốn quốc tế lớn để đầu tư hạ tầng công nghệ và tài chính xanh. Đồng thời, kinh nghiệm từ các quốc gia phát triển cho thấy việc ứng dụng công nghệ luôn đi liền với tranh luận về ranh giới giữa khai thác và lạm dụng, đòi hỏi phải sớm xây dựng các nền tảng kiểm soát rủi ro để ngăn ngừa nguy cơ rò rỉ dữ liệu và tội phạm mạng.
Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Phó Tổng Giám đốc MSB cho rằng việc kết hợp bảo mật, tối ưu tài chính và cá nhân hóa trong thiết kế dịch vụ. Các giải pháp được ngân hàng giới thiệu hướng tới nhu cầu riêng của khách hàng nhận lương, khách hàng kinh doanh và khách hàng ưu tiên, từ thanh toán, tiếp cận nguồn tài chính đến quản lý tiền nhàn rỗi. Việc hiểu mục tiêu tài chính, cấu trúc tài sản và khẩu vị rủi ro cũng giúp ngân hàng định hướng sản phẩm tiền gửi, đầu tư phù hợp hơn. Quá trình này đi cùng bảo mật nhiều lớp và cơ chế để người dùng chủ động thiết lập mức bảo vệ.
Bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP. Hồ Chí Minh, đề xuất cách tiếp cận xác minh thông tin tại nguồn thông qua kết nối hợp pháp, có kiểm soát. Định danh liên thông con người, doanh nghiệp và tài sản có thể rút ngắn quá trình xác minh, tăng độ tin cậy của đầu vào và tạo điều kiện số hóa toàn bộ quy trình.
Ông Trần Hoài Phương, Thành viên Ban Điều hành, Giám đốc Ngân hàng Doanh nghiệp Ngân hàng TMCP Phát triển TP. Hồ Chí Minh (HDBank), cho biết dư nợ tín dụng xanh toàn ngành ngân hàng tăng bình quân trên 20%/năm giai đoạn 2017-2025, quy mô đạt khoảng 828 nghìn tỷ đồng. Riêng tại HDBank, toàn bộ tín dụng doanh nghiệp hiện áp dụng hệ thống quản lý rủi ro môi trường và xã hội; giải ngân xanh năm 2025 đạt 10.899 tỷ đồng, tăng 28% so với năm trước. Ngân hàng định hướng kết hợp dữ liệu ESG với AI để sàng lọc khoản vay, cảnh báo rủi ro sớm và tối ưu phân bổ vốn vào các dự án bền vững, hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050.
Theo hướng này, thay vì sao chép toàn bộ hồ sơ, các bên truy xuất đúng thông tin cần xác minh theo thời gian thực. Việc chuẩn hóa định danh, dữ liệu tham chiếu và giao diện kết nối dùng chung sẽ hỗ trợ quá trình trao đổi thông tin. Đây là những hướng hợp tác được đề xuất để phát triển hạ tầng dữ liệu và hệ sinh thái tài chính của thành phố.
Tuy nhiên, kết nối rộng hơn cũng đòi hỏi kiểm soát chặt quyền truy cập, mục đích sử dụng và trách nhiệm của từng bên. Bà Trinh nhấn mạnh an toàn dữ liệu phải được thiết kế đồng thời với kiến trúc dữ liệu. Đối với ứng dụng AI trong tài chính, cần truy xuất được nguồn thông tin, người phê duyệt và quá trình ra quyết định, trên nguyên tắc AI hỗ trợ, con người quyết định và chịu trách nhiệm.
Yêu cầu này cần được duy trì xuyên suốt từ thiết kế sản phẩm đến thẩm định và phục vụ khách hàng. Mô hình phải được kiểm thử, giám sát thường xuyên; kết quả phân tích cần có cơ chế xem xét lại khi phát sinh bất thường. Khi mở rộng dịch vụ qua các đối tác công nghệ, ngân hàng cũng cần phối hợp chia sẻ cảnh báo và ứng phó sự cố. Qua đó, khả năng xử lý nhanh và cá nhân hóa dịch vụ mới gắn được với chất lượng tín dụng, an toàn giao dịch và niềm tin của người dùng.
PV
