Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản cùng nhiều thị trường lớn như Australia, New Zealand, Thổ Nhĩ Kỳ và Brazil đang liên tục cập nhật các quy định về biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động, thực vật (SPS), nâng cao yêu cầu đối với nông sản nhập khẩu. Xu hướng này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động thích ứng để duy trì năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu.
| EU, Nhật Bản đồng loạt siết quy định SPS, nông sản xuất khẩu đối mặt yêu cầu khắt khe hơn |
Theo tổng hợp của Văn phòng SPS Việt Nam, từ ngày 16 đến 30/6/2026, các thành viên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã ban hành 34 thông báo SPS mới, gồm 21 dự thảo lấy ý kiến và 13 quy định chính thức có hiệu lực. Phần lớn các thay đổi tập trung vào việc siết chặt kiểm soát an toàn thực phẩm, phòng ngừa dịch hại, quản lý dư lượng hóa chất và tăng cường yêu cầu truy xuất nguồn gốc đối với hàng hóa nhập khẩu.
Trong đợt cập nhật này, EU là một trong những thị trường có nhiều thay đổi đáng chú ý nhất khi công bố dự thảo sửa đổi Quy định (EC) số 396/2005 về mức dư lượng tối đa (MRL) của thuốc bảo vệ thực vật đối với 8 hoạt chất gồm azocyclotin, chlorfenapyr, cyhexatin, dicofol, endosulfan, fenarimol, fenpropathrin và profenofos.
Theo đề xuất, phần lớn mức dư lượng tối đa sẽ được hạ xuống ngưỡng giới hạn định lượng do các hoạt chất này không còn được EU phê duyệt hoặc đã bị rút phê duyệt từ nhiều năm trước. Quy định mới dự kiến ảnh hưởng đến nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như rau, quả, trái cây, cà phê, chè, gia vị, hạt có dầu, ngũ cốc, thịt và các sản phẩm có nguồn gốc động vật.
Bên cạnh đó, EU cũng tiếp tục cập nhật các quy định về kiểm dịch thực vật nhằm ngăn chặn nguy cơ xâm nhập của sinh vật gây hại mới, đồng thời điều chỉnh yêu cầu kiểm dịch và mã phân loại hàng hóa áp dụng đối với hàng nhập khẩu.
Không chỉ EU, Australia cũng đề xuất sửa đổi tiêu chuẩn thực phẩm liên quan đến mức dư lượng tối đa của 13 hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật và thuốc thú y, tác động đến nhiều mặt hàng như đậu tương, hạt cải dầu, nho, vải, mãng cầu, xà lách và một số sản phẩm chăn nuôi. Trong khi đó, New Zealand công bố các dự thảo mới về dư lượng hóa chất nông nghiệp và tiêu chuẩn nhập khẩu đối với vi sinh vật, sản phẩm sinh học, thực phẩm và mỹ phẩm có nguồn gốc động vật.
Tại Nhật Bản, quốc gia này ban hành nhiều thông báo SPS có hiệu lực nhất trong kỳ với 7 văn bản mới. Các quy định tập trung sửa đổi mức dư lượng tối đa đối với 6 hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật trên nhiều nhóm sản phẩm như rau, củ, quả, ngũ cốc, hạt có dầu, gia vị, cà phê, mật ong và sản phẩm chăn nuôi.
Một số quy định đã có hiệu lực từ cuối năm 2025, trong khi các mức dư lượng mới sẽ tiếp tục được áp dụng từ cuối năm 2026. Đối với những hoạt chất chưa có quy định riêng, Nhật Bản vẫn duy trì mức giới hạn chung 0,01 ppm. Đồng thời, nước này cũng điều chỉnh các quy định về kiểm dịch thực vật, cập nhật danh mục sinh vật gây hại, thực vật cấm nhập khẩu và các yêu cầu kiểm dịch bắt buộc đối với từng nhóm hàng.
Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ bổ sung quy định về thông tin bắt buộc trên Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật và Giấy chứng nhận tái xuất khẩu, có hiệu lực từ ngày 4/8/2026. Những lô hàng không đáp ứng đầy đủ yêu cầu theo tiêu chuẩn quốc tế ISPM 12 sẽ không được phép nhập khẩu.
Brazil cũng lấy ý kiến đối với các quy định mới về kiểm dịch thực vật áp dụng cho hạt giống cải dầu và cải mù tạt Ethiopia nhập khẩu. Theo đó, lô hàng phải kèm giấy chứng nhận kiểm dịch có xác nhận không nhiễm sinh vật gây hại theo yêu cầu của nước này; trường hợp phát hiện dịch hại có thể bị tái xuất hoặc tiêu hủy.
Ngoài ra, Hoa Kỳ thông báo Cơ quan Bảo vệ môi trường (EPA) đang xem xét hồ sơ đề nghị thiết lập mức dư lượng tối đa đối với hoạt chất sulfoxaflor trên hạt dẻ cười ở mức 0,5 ppm.
Theo ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, việc nhiều thị trường liên tục cập nhật các quy định SPS phản ánh xu hướng gia tăng các hàng rào kỹ thuật trong thương mại nông sản và thực phẩm trên phạm vi toàn cầu.
Ông khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu cần thường xuyên theo dõi các thông báo SPS của các thị trường nhập khẩu, chủ động rà soát quy trình sản xuất, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, tăng cường hệ thống truy xuất nguồn gốc và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ kiểm dịch để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe, qua đó duy trì khả năng cạnh tranh và hạn chế rủi ro trong hoạt động xuất khẩu.
Theo Doanh nghiệp Hội nhập
