Theo các chuyên gia, thực trạng nhiều sản phẩm bảo hiểm sức khoẻ có “tuổi thọ” ngắn, dừng bán sớm sẽ ảnh hưởng đến toàn thị trường bảo hiểm, đặc biệt là niềm tin, mà nguyên nhân được chỉ ra là do thiếu một hạ tầng dữ liệu đồng bộ.
Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính, ông Trần Nguyên Đán – Viện trưởng Học viện Bảo hiểm và Quản trị rủi ro tài chính (IFRM) cho biết, việc một sản phẩm bảo hiểm sức khỏe bán ra rồi đóng lại sau khoảng 1 năm, thậm chí vài tháng cần được nhìn nhận từ góc độ hạ tầng dữ liệu của thị trường hơn là một “lời hứa” bị rút lại. Doanh nghiệp dừng sản phẩm vì con số bồi thường vượt xa giả định khi định phí. Mà giả định đó chưa chính xác là vì cho tới nay, khi định phí cho một khách hàng, doanh nghiệp bảo hiểm gần như không có cách nào biết người đó đã từng có lịch sử bồi thường ở đơn vị khác.
Doanh nghiệp có quyền dừng và đôi khi buộc phải dừng
Theo ông Đán, thị trường hay hiểu lệch một điều, đó là khi thiết kế một sản phẩm để thử phản ứng của khách hàng, rồi điều chỉnh điều khoản hoặc dừng bán khi thấy không cân đối được, thực tế đây là quyền hợp pháp của doanh nghiệp bảo hiểm. Thậm chí có trường hợp dừng sản phẩm là việc buộc phải làm.
Quỹ của một doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ là quỹ chung cho nhiều nghiệp vụ. Một sản phẩm lỗ sâu và kéo dài thì phần thiếu hụt cuối cùng vẫn phải lấy từ nguồn chung, nghĩa là người tham gia các nghiệp vụ khác gánh hộ.
“Giữ một sản phẩm đang thua lỗ nặng về nghiệp vụ chỉ để làm đẹp hình ảnh, cái giá phải trả là khả năng thanh toán của cả doanh nghiệp, mà khả năng thanh toán mới là thứ bảo vệ khách hàng”, viện trưởng IFRM đặt vấn đề.
Tuy nhiên, ông Đán cũng khẳng định với người tham gia, doanh nghiệp dừng bán một sản phẩm nhưng những hợp đồng đã giao kết vẫn có hiệu lực theo đúng điều khoản đã ký cho tới hết thời hạn, quyền lợi không thay đổi vì việc đóng sản phẩm.
Cùng quan điểm, bà Đinh Ngọc Niềm, CEO Global Care đánh giá, nhiều doanh nghiệp mới tham gia thị trường bảo hiểm sức khoẻ, chưa có lịch sử bồi thường để định phí. Trong khi đó thị trường Việt Nam cũng chưa có cơ sở dữ liệu tổn thất sức khỏe dùng chung toàn ngành, việc định phí phần lớn dựa trên tham chiếu đối thủ hoặc giả định của nhà tái bảo hiểm, mà tham chiếu đối thủ trong một thị trường đang cạnh tranh bằng giá thì bản chất là sao chép lại cái sai của nhau. Doanh nghiệp đang thiếu dữ liệu tổn thất của chính mình, cũng như của thị trường chung.
Một điểm nữa, các công ty mới tham gia chịu áp lực quy mô trong giai đoạn đầu. Với một doanh nghiệp mới, cần chứng minh tốc độ tăng trưởng, sức khỏe là nghiệp vụ dễ bán nhất trên kênh số bởi giá trị cảm nhận cao, quy trình đơn giản, không cần giám định trước. Nhưng nghiệp vụ dễ bán nhất cũng là nghiệp vụ khó định phí nhất, khi chỉ tiêu doanh thu, chiếm lĩnh thị phần được đặt trước kỷ luật định phí, kết quả sau 12 tháng gần như đã được biết trước.
Thiếu hạ tầng dữ liệu khiến các bên đều bị ảnh hưởng
Bà Đinh Ngọc Niềm cho rằng, việc loạt sản phẩm bảo hiểm sức khoẻ, thai sản dừng bán sớm hoặc điều chỉnh điều khoản theo hướng hạn chế quyền lợi, tất cả các bên trên thị trường đều bị ảnh hưởng.
Trước hết, với khách hàng đây là bên chịu thiệt nhất và ít có tiếng nói nhất. Thiệt hại thực sự không phải là phí đã đóng, mà là mất tính liên tục của bảo hiểm: thời gian chờ tính lại từ đầu, bệnh phát sinh trong năm vừa qua trở thành “bệnh có sẵn” ở sản phẩm mới và vậy là người có nhu cầu bảo vệ nhất lại chính là người bị loại ra.
Đối với đội ngũ tư vấn viên, đại lý cá nhân, họ mất uy tín cá nhân trước chính người thân, bạn bè mà họ đã tư vấn. Chưa kể, họ mất nguồn thu nhập tái tục, vốn là nền tảng để nghề đại lý trở thành một nghề dài hạn thay vì nghề thời vụ. Nghiêm trọng hơn, họ có nguy cơ bị quy trách nhiệm tư vấn sai trong khi họ chỉ truyền đạt đúng tài liệu được doanh nghiệp cung cấp tại thời điểm bán.
Với các công ty đại lý, tổ chức và các nền tảng insurtech. Một chi phí là rất lớn, cụ thể và đo đếm được đã được bỏ ra như: tích hợp API, xây dựng luồng bồi thường, biên soạn tài liệu, đào tạo lại toàn bộ mạng lưới.
Bà Niềm dẫn chứng, với quy mô khoảng 5.000 đại lý như Global Care, mỗi lần thay đổi sản phẩm là một chiến dịch đào tạo và truyền thông nội bộ. Khi sản phẩm chỉ sống 12 tháng, toàn bộ chi phí đó không kịp hoàn vốn. Nặng hơn nữa là với mô hình bảo hiểm nhúng, công ty đã ký hợp đồng nhiều năm với nhiều đối tác kênh bán lớn, nhưng sản phẩm phía sau lại chỉ cam kết được một năm. Đây chính là là rủi ro pháp lý và rủi ro uy tín mà bên trung gian phải gánh.
Về phía doanh nghiệp bảo hiểm, chi phí thu hút khách hàng trong bảo hiểm sức khỏe chỉ hoàn vốn từ năm thứ hai, thứ ba trở đi. Một sản phẩm “chết” sau 12 tháng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã trả toàn bộ chi phí thu hút mà không thu được đồng lợi nhuận tái tục nào. Đó không phải là chiến lược tăng trưởng, đó là mua doanh thu bằng vốn chủ sở hữu.
Xét ở góc độ ảnh hưởng toàn thị trường bảo hiểm, CEO Global Care nhìn nhận, nghiêm trọng nhất là niềm tin. Ngành bảo hiểm Việt Nam vẫn đang trong quá trình phục hồi niềm tin sau giai đoạn khủng hoảng kênh bancassurance. Bảo hiểm sức khỏe là sản phẩm có khả năng đưa người dân tiếp cận với bảo hiểm thương mại nhanh nhất và tốt nhất. Nếu chính sản phẩm này tạo ra trải nghiệm phản bội kỳ vọng, mục tiêu nâng tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm trong Chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm đến năm 2030 sẽ rất khó đạt được.
Xuân Thạch Theo vietnamfinance.vn
