Sáng 18/3 tại Hà Nội, nghề làm bánh cuốn Thanh Trì chính thức được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với một nghề truyền thống lâu đời, mà còn là bước khẳng định vị thế của ẩm thực Hà Nội trong dòng chảy văn hóa Việt Nam. aa

Việc ghi danh mang ý nghĩa kép: vừa bảo tồn tri thức dân gian, kỹ thuật chế biến truyền thống, vừa tạo nền tảng để phát triển kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh du lịch ẩm thực ngày càng trở thành “đòn bẩy mềm” cho nhiều địa phương.

Bánh cuốn là món ăn phổ biến trên cả nước, nhưng bánh cuốn Thanh Trì – xuất phát từ vùng đất cổ Thanh Trì (Hà Nội) được xem là một trong những cái nôi tiêu biểu của nghề này.

Khác với nhiều biến thể có nhân, bánh cuốn Thanh Trì mang phong cách tối giản nhưng tinh tế: Lớp bánh tráng mỏng, mềm, gần như trong suốt, được làm từ gạo tẻ ngâm và xay mịn; Không cuốn nhân thịt, thay vào đó rắc mộc nhĩ băm nhỏ; Phủ hành phi vàng óng tạo độ béo nhẹ và mùi thơm đặc trưng.

Quy trình làm bánh đòi hỏi sự khéo léo và kinh nghiệm lâu năm, từ khâu chọn gạo, pha bột đến kỹ thuật tráng bánh trên nồi hơi – yếu tố quyết định độ mỏng, độ dai và độ mịn của thành phẩm.

Điểm tạo nên sự khác biệt của bánh cuốn Thanh Trì không chỉ nằm ở lớp bánh mà còn ở nước chấm – yếu tố được xem là “linh hồn” của món ăn.

Nước chấm được pha từ nước mắm, giấm, đường, ớt và nước đun sôi để nguội theo tỷ lệ cân bằng, tạo nên vị hài hòa. Một số gia đình còn sử dụng cà cuống để tăng hương thơm – chi tiết nhỏ nhưng mang tính “định danh” cho món ăn Hà Nội xưa.

Khi thưởng thức, bánh thường ăn kèm với rau thơm, đặc biệt là rau làng Láng – loại rau nổi tiếng với hương vị thanh mát, giúp cân bằng tổng thể món ăn.

Bánh cuốn Thanh Trì không chỉ là món ăn mà còn là một phần ký ức văn hóa của Hà Nội, đi vào văn chương với những mô tả đầy cảm xúc.

Nhà văn Vũ Bằng trong Miếng ngon Hà Nội từng viết về độ mềm mượt của bánh: “chưa đến môi đã trôi đến cổ”. Trong khi đó, Thạch Lam trong Hà Nội băm sáu phố phường ví lớp bánh “mỏng như giấy, trong như lụa” – một hình ảnh vừa giản dị vừa tinh tế.

Những ghi chép này không chỉ phản ánh giá trị ẩm thực mà còn cho thấy bánh cuốn Thanh Trì đã trở thành biểu tượng của phong vị Hà Nội thanh lịch, nhẹ nhàng.

Việc được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia mở ra nhiều cơ hội cho nghề làm bánh cuốn Thanh Trì như phát triển du lịch trải nghiệm làng nghề, xây dựng thương hiệu ẩm thực đặc sản Hà Nội, kết hợp với kinh tế đêm và phố ẩm thực, chuẩn hóa quy trình để mở rộng chuỗi sản phẩm.

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến giá trị bản địa và trải nghiệm văn hóa, bánh cuốn Thanh Trì có tiềm năng trở thành một “đại sứ ẩm thực” của Thủ đô, góp phần gia tăng giá trị kinh tế từ di sản.

Theo DNHN